તિબેટમાં હિમનદી હિમપ્રપાતને કારણે ભોટેકોશી નદીમાં પૂર આવ્યું, બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં ચેતવણી
ઘણા હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને નુકસાન થયું, બહુમાળી ઇમારતો, પુલો અને લોકો એક જ ક્ષણમાં તણાયા
ભોટેકોશી પૂરના પાણીને કારણે ત્રિશુલી નદી પણ છલકાઈ ગઈ,
નેપાળઃ તિબેટ સરહદ નજીક નેપાળના રાસુવા જિલ્લામાં બુધવારે આવેલા વિનાશક પૂરમાં મૃત્યુઆંક 160 એ પહોંચ્યો છે. લગભગ 750 વધુ લોકો ગુમ છે, જેમાં 133 ભારતીય પ્રવાસીઓ અને 37 NRIનો સમાવેશ થાય છે, જેમાંથી ઘણા કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પર હતા.
પીએમ મોદીએ નેપાળના પ્રધાનમંત્રી બાલેન્દ્ર શાહ સાથે વાત કરી અને શોક વ્યક્ત કર્યો. ભારત શક્ય તમામ માનવતાવાદી સહાય પૂરી પાડવા માટે તૈયાર છે. ભારતીય વાયુસેનાના વિમાનો દ્વારા રાહત પુરવઠો મોકલવામાં આવી રહ્યો છે, અને NDRF ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી રહી છે. નેપાળે પીએમ મોદીનો આભાર વ્યક્ત કર્યો છે.
ભારતીય દૂતાવાસે (ચીન) તિબેટ-નેપાળ સરહદ પર ફસાયેલા ભારતીયો માટે હેલ્પલાઇન જારી કરી છે. ઉત્તર પ્રદેશે 1070 હેલ્પલાઇન સક્રિય કરી છે. મહારાષ્ટ્રે પ્રવાસીઓની માહિતી એકત્રિત કરવા માટે ડેટા લિંક શરૂ કરી છે.
આ આપત્તિએ ઉત્તરાખંડના કેદારનાથ ખીણમાં 2013 માં આવેલા પૂરની યાદ અપાવી દીધી. નેપાળમાં આવેલા પૂરને કારણે ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના ઘણા જિલ્લાઓમાં પૂરનો ભય ઉભો થયો છે, અને બંને રાજ્યો એલર્ટ પર છે.
20 NDRF ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી છે. આ આપત્તિમાં ચીનના ત્રણ સહિત આશરે 160 લોકોના મોત થયા છે, અને 133 ભારતીયો સહિત આશરે 750 લોકો ગુમ છે. ગુમ થયેલા ભારતીયોમાં મોટાભાગના કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રાળુઓ છે. ચીની અને નેપાળી અધિકારીઓએ ભય વ્યક્ત કર્યો છે કે મૃત્યુઆંક વધી શકે છે અને વ્યાપક વિનાશ થશે.
નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખાનાલે સંસદમાં જણાવ્યું હતું કે ભૂકંપ સ્થાનિક સમય મુજબ સવારે 8:37 વાગ્યે તિબેટમાં આવ્યો હતો અને ત્રણ મિનિટ પછી અચાનક પૂર આવ્યું હતું જે સૂચવે છે કે ભૂકંપના કારણે ગ્લેશિયર ફાટ્યો હશે અને પૂર આવ્યું હશે.
જર્મન રિસર્ચ સેન્ટર ફોર જીઓસાયન્સ (GFJ) એ જણાવ્યું હતું કે પૂરના લગભગ સાત મિનિટ પહેલા 4.4 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્ક રિડક્શન એન્ડ મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (NDRRMA) એ પ્લેનેટ લેબ્સની સેટેલાઇટ ફોટાના પ્રારંભિક અભ્યાસને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે લેન્ડી નદીમાં બરફ અને ખડકોના કારણે પૂર આવ્યું હતું.
ભોટેકોશી નદીમાં અચાનક પૂર આવ્યું હતું, જેના કારણે તિબેટની સરહદે આવેલા નેપાળના રાસુવા અને ધાડિંગ જિલ્લાઓ પ્રભાવિત થયા હતા. નેપાળ-તિબેટ સરહદ પર લેંડી નદીના વધતા પાણીના સ્તરને કારણે, તૈમુરના ભોટેકોશીથી ત્રિશુલી નદી સુધી મોટા પાયે પૂરના પાણી અને કાટમાળ ફેલાઈ ગયા. ત્યારબાદ પૂર નુવાકોટ, ચિતવન, ગોરખા, તાનાહુન અને નવલપરાસી જિલ્લામાં ફેલાઈ ગયું. રાજધાની કાઠમંડુથી આશરે 70 થી 200 કિલોમીટર દૂરના વિસ્તારો પ્રભાવિત થયા.
વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કટોકટીની બેઠક બાદ, નેપાળ સેના, સશસ્ત્ર પોલીસ દળ અને નેપાળ પોલીસના કર્મચારીઓને બચાવ અને રાહત કામગીરી માટે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. નેપાળ સેનાએ બચાવ અને રાહત કામગીરી માટે 12 હેલિકોપ્ટર તૈનાત કર્યા હતા. સુરક્ષા દળોએ વિવિધ સ્થળોએ ફસાયેલા 100 થી વધુ લોકોને બચાવ્યા હતા.
આશરે 50,000 ની વસ્તી ધરાવતા રાસુવામાં સ્યાપ્રુ બેસી અને તૈમુરના અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં બચાવ હેલિકોપ્ટર ઉતરી શક્યા ન હતા. નેપાળ સેનાએ ત્રિશુલીમાં લશ્કરી તાલીમ કેન્દ્ર નંબર 1 ખાતે એક તબીબી કેન્દ્ર પણ સ્થાપિત કર્યું છે. ત્રિશુલી જિલ્લા હોસ્પિટલમાં સહાય માટે આર્મી Mi-17 હેલિકોપ્ટર પણ મોકલવામાં આવ્યું છે.
ભોટેકોશી અને ત્રિશુલી વિસ્તારોમાં ભય યથાવત છે. લોકોને નદીઓથી દૂર રહેવા અને સુરક્ષિત સ્થળોએ જવાની અપીલ કરી છે. NDRRMA એ રાસુવા, નુવાકોટ, ધાડિંગ, ચિતવાન અને ગોરખામાં નદી કિનારે રહેતા લોકોને આગળની સૂચના સુધી સતર્ક રહેવા અને સલામતીના પગલાં લેવા અપીલ કરી છે.
નેપાળના ગૃહ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આશરે 750 ગુમ થયેલા લોકોમાંથી આશરે 265 ચીન બાજુના છે. નેપાળમાં ગુમ થયેલા લોકોમાંથી આશરે 133 ભારતીયો અને 37 બિન-નિવાસી ભારતીયો છે. આમાંથી 37 તમિલનાડુના છે. 50 ભારતીયો કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાળુઓ હતા.
ઈશા ફાઉન્ડેશનના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના કેન્દ્રમાંથી 77 લોકો ગુમ છે અને ઇમિગ્રેશન સેન્ટરમાં હાજર હતા, જ્યારે 495 લોકો સુરક્ષિત રીતે પાછા ફર્યા છે. 44 નેપાળી આર્મી સૈનિકો સહિત 80 સુરક્ષા કર્મચારીઓ પણ ગુમ છે. નેપાળ ટુરિઝમ બોર્ડ (NTB) અનુસાર, ગુમ થયેલા લોકોમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ત્રણ અને બ્રિટનના 12 પ્રવાસીઓ તેમજ મલેશિયા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને નેધરલેન્ડ સહિત ઘણા દેશોના લોકોનો સમાવેશ થાય છે.
વિનાશક પૂરથી નુવાકોટ અને રાસુવા જિલ્લામાં 354 મેગાવોટની કુલ ક્ષમતાવાળા આઠ ઓપરેશનલ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સ અને પાંચ બાંધકામાધીન પ્રોજેક્ટ્સને નુકસાન થયું છે.
ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પાવર પ્રોડ્યુસર્સ એસોસિએશન નેપાળ (IPPAN) અનુસાર, અસરગ્રસ્ત ઓપરેશનલ હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સમાં રસુવાગાધી હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ (111 MW), સંજેન ખોલા હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ (78 MW) અને અપર ત્રિશુલી-3A (60 MW)નો સમાવેશ થાય છે. નેપાળ સરકારે અહેવાલ આપ્યો છે કે પૂરમાં 19 મોટરેબલ પુલ ધોવાઈ ગયા છે.
ધ કાઠમંડુ પોસ્ટના અહેવાલ મુજબ, ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા પૂરમાં નુવાકોટમાં બેત્રાવતીને રાસુવાગઢી સરહદ ચોકી સાથે જોડતો 42 કિલોમીટરનો રસ્તો ધોવાઈ ગયો હતો. પૂરના પાણીએ અનેક સ્થળોએ રસ્તાઓનો નાશ કર્યો હતો અને અનેક કોંક્રિટ પુલ ધોવાઈ ગયા હતા.
ચીનની સત્તાવાર સમાચાર એજન્સી, શિન્હુઆએ અહેવાલ આપ્યો છે કે તિબેટમાં આવેલા પૂરથી ગૈરોંગ કાઉન્ટીના ગૈરોંગ બંદરને અસર થઈ છે, જેના કારણે શિગાત્સે વિસ્તારમાં રસ્તાઓ, સંદેશાવ્યવહાર અને વીજળીના લાઇનો તૂટી ગઈ છે. ડ્રોન ફૂટેજમાં બંદર પર કેટલીક ઇમારતો કાટમાળ નીચે દટાયેલી દેખાઈ રહી છે.
બચાવ કામગીરી માટે 601 કર્મચારીઓ અને 113 વાહનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. શોધ શ્વાન અને બચાવ સાધનો પણ મોકલવામાં આવ્યા છે. એક બચાવ કાર્યકર્તાએ અહેવાલ આપ્યો છે કે પ્રારંભિક ડ્રોન નિરીક્ષણમાં જાણવા મળ્યું છે કે સરહદ તરફ જતા બધા રસ્તાઓ સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યા છે.
સતત વરસાદ પડી રહ્યો છે, તેથી પાણીનું સ્તર ગમે ત્યારે વધી શકે છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે ગુમ થયેલા લોકોને શોધવા અને બચાવવા માટે દરેક પ્રયાસનો આદેશ આપ્યો છે. તેમણે દેખરેખ અને પ્રારંભિક ચેતવણી પ્રણાલીઓને મજબૂત બનાવવાની અને વૈજ્ઞાનિક રીતે બચાવ કામગીરી હાથ ધરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે.
વ્યૂહાત્મક ચિંતક, લેખક અને વિવેચક ડૉ. બ્રહ્મા ચેલ્લાનીએ કહ્યું કે હિમાલય વિશ્વની સૌથી મોટી ભૂકંપની રીતે સક્રિય પર્વતમાળા છે અને સતત વિનાશક ભૂકંપનો અનુભવ કર્યો છે.
નેપાળમાં આવેલા પૂરે એ વાત પર ભાર મૂક્યો છે કે કેવી રીતે એક નાનો ભૂકંપ પણ વ્યાપક વિનાશનું કારણ બની શકે છે. તિબેટ-નેપાળ સરહદ પર 4.4 ની તીવ્રતાના ભૂકંપે એવી આફત લાવી કે અચાનક પૂરે નેપાળના ઘણા ગામડાઓને વહાવી દીધા.
આ ઘટના ફરી એકવાર વિશ્વનું ધ્યાન હિમાલયના ભૂકંપગ્રસ્ત વિસ્તારમાં વિશ્વના સૌથી મોટા બંધના નિર્માણમાં ચીનની મૂર્ખાઈ તરફ ખેંચશે.
ભારત-તિબેટ સરહદ નજીક બનાવવામાં આવી રહેલો આ પ્રોજેક્ટ એક પાણીના બોમ્બ જેવો છે જે ઉત્તરપૂર્વીય ભારતને ડૂબાડી શકે છે અને બાંગ્લાદેશમાં ભારે વિનાશ લાવી શકે છે.
કટોકટી નંબરો
નેપાળમાં ભારતીય દૂતાવાસના નંબરો: +977 985 131 6807 અને +977 970 910 7500
બેઇજિંગમાં ભારતીય દૂતાવાસના નંબરો: 0086 185 1428 4905
નેપાળ ટુરિઝમ બોર્ડના નંબરો: 1234 (ટોલ-ફ્રી), 1144 (હોટલાઇન), અને ટુરિઝમ પોલીસ: 9851289445
